दिखावेगिरी कशाला?

दिखावेगिरी कशाला?

काही दिवसांपूर्वी महाराष्ट्राला नैसर्गिक आपत्तीला सामोरे जावे लागले. निसर्गाने पुन्हा एकदा आपल्या रौद्र रूपाचे दर्शन दिले. संपूर्ण मानव जातीच्या अहंकाराला उन्मळून ठेवण्याची ताकद फक्त आणि फक्त निसर्गामध्येच असल्याचे सिद्ध केले. कृष्णा, पंचगंगा, गोदावरी या प्रमुख नद्याबरोबर अनेक छोट्या मोठ्या नद्यांना महापूर आला होता. या महापुरामुळे अनेक गावे पाण्याने वेढली तसेच काही गावे संपूर्ण पाण्याखाली गेली होती.

विविध त्रासाने कंटाळलेला बळीराजा थोडाशा पावसाने सुखावला होता. नवीन आत्मविश्वास उरी बाळगून बळीराजाने शेतामध्ये विविध पिकांची लावण केली होती. परंतु या महापुरामुळे मानवाला शारीरिक, मानसिक, आर्थिक तसेच व्यावहारिकदृष्ट्या कधीही न भरून निघणारी हानी झाली. पशु, पक्षी व शेतातील पिके त्याचबरोबर अनेकांचे संपूर्ण संस्कार उद्वस्त होऊन गेले.

या भयावह पूर परिस्थितीपासून वाचण्यासाठी अनेक मदतीचे हात पुढे आले. या मदतीच्या हाताबरोबर त्याच्या पाठीमागे वेगवेगळ्या प्रकारचे छुपे राजकारण, राजकीय, सामाजिक आणि अहंकारी फायदा घेणाऱ्या अनेक मंडळीची डोकीवर निघाली. आपण पूरग्रस्तांना जी मदत करतो, म्हणजे या आपत्तीमध्ये अडकलेल्या व्यक्तींवर एका प्रकारचे उपकारच करतो आहे असा भाव त्यांच्या चेहऱ्यावर व्यक्त होताना दिसतो. स्वत:च्या प्रसिद्धीसाठी अनेकांनी या आपत्तीचा फायदा देखील घेतला आहे आणखी घेत आहेत. ज्यांनी ज्यांनी पूरग्रस्तांना मदत करताना फोटो काढले, सेल्फी काढली व ती प्रिंट मिडिया तसेच फेसबुक, व्हाट्सअप्प, इंस्टाग्राम व इतर ऑनलाईन प्रसिद्धीच्या माध्यमातून अपलोड केली. त्यांच्यासाठी माझ्या वाचनात आलेली एक गोष्ट आज आपणापर्यंत पाठवत आहे.

एकदा श्रीकृष्णाने त्याच्या समोरच्या दोन टेकड्याचे रूपांतर सोन्याच्या टेकडयांमध्ये केले आणि अर्जुनाला म्हणाला..

हे सगळे सोने गावकऱ्यांना वाटून टाक,

पण अट एकच, एकूण एक सोने तू दान केले पाहिजेस.

लगेच अर्जून जवळच्या गावात गेला आणि तिथे त्याने जाहीर केले की, मी प्रत्येक गावकऱ्यांला सोने दान करणार आहे आणि त्यासाठी प्रत्येकाने टेकडीपाशी यावे.

लोक अर्जूनाच्या मागे टेकडीच्या दिशेने चालू लागले.

पुढे अर्जुन छाती काढून चालत होता.

मागे गावकरी त्याचा जयजयकार करत होते. 

दिवस रात्र काम चालू होते.

अर्जून खोदत होता आणि सोने काढून लोकांना देत होता.

पण टेकडी थोडीदेखील संपली नव्हती.

लोक सोने घेऊन घरी जायचे आणि परत येऊन रांगेत उभे राहायचे.

आता अर्जून अगदी दमून गेला होता.

पण त्याचा अहंकार त्याला माघार घेऊ देत नव्हता. 

शेवटी त्याने कृष्णाला सांगितले की बास....!

आता यापुढे मी काम करू शकत नाही. 

मग कृष्णाने कर्णाला बोलावले आणि सांगितले की,

या दोन सोन्याच्या टेकड्या आहेत त्या तू लोकांना दान करून टाकायच्या...

पण अट एकच, एकूण एक सोने तू दान केले पाहिजेस.

लगेच कर्णाने पंचक्रोशीतील गावकऱ्याना बोलवले आणि सांगितले,

या दोन सोन्याच्या टेकड्या तुमच्या आहेत. 

एवढे सांगून कर्ण तिथून निघून गेला.

लोक सोने वाहून नेऊ लागले. अर्जून चकित होऊन पाहात बसला.

हा विचार आपल्या मनात का आला नाही? तो भयंकर अस्वस्थ झाला. 

कृष्ण मिश्कीलपणे हसला आणि म्हणाला...

अनावधानाने का होईना तू सोन्याकडे आकर्षित झालास..!

तू गर्वाने प्रत्येक गावकऱ्याला सोने वाटू लागलास.

जणू काही आपण उपकार करतो आहोत अशा थाटात तू दान करत होतास..!  

कर्णाच्या मनात असले काहीही नव्हते.

त्याने दान केले आणि तो निघूनही गेला.

आपले कुणी कौतुक करतंय, गुणगान गातंय हे पाहण्यासाठी देखील तो थांबला नाही.

व्यक्ती प्रकाशाच्या मार्गावर चालत असल्याचे हे लक्षण आहे.

थोडक्यात म्हणजे देणगीच्या बदल्यात, मदत केलेल्याच्या बदल्यात लोकांनी आपले कौतुक करावे, शुभेच्छा द्याव्यात, शाबासकी द्यावी, धन्यवाद द्यावेत, अशी अपेक्षा ठेवणे हे कधीच निरपेक्ष दान नसते. अशावेळी तुम्ही जिंकून देखील हरलेले असता.

मग एखाद्याला मदत करत असताना स्वत:ची प्रसिद्धीचे लागलेले व्यसन केव्हा सुटणार आहे कोणास ठाऊक?

हा संदेश सद्य स्थितीस योग्य वाटला म्हणून यावर थोडस लिहाव अस वाटलं. या महापुरात स्वत:चा जीव धोक्यात घालून इतरांचे जीव वाचवणाऱ्या एका ही भारतीय जवानांनी स्वत:चा सेल्फी काढलेला मी पाहिला नाही. कारण ते निरपेक्ष भावनेने कार्य करत आहे. अशा असंख्य लोकांना ज्यांनी कार्य मानवता, कर्तव्य, सामाजिक बांधिलकी अशा भावनेने केले त्यांचे आभार मानावेत तेवढे थोडेच आहे.

-      मंगेश विठ्ठल कोळी.

-      मो. ९०२८७१३८२०

-      ईमेल – mangeshvkoli@gmail.com

-      (Mangesh Koli) माझे असे प्रेरणादायी विचार मिळविण्यासाठी व्हॉटसअॅप, फेसबुक, ट्विटर, ब्लॉग, टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम चॅनेलवर फॉलो करू शकता.

आळशी वृत्ती...

*आळशी वृत्ती* 

आज खूप दिवसांनी बसने प्रवास करण्याचा योग आला. बसचा प्रवास हा मला नेहमी काहीतरी नवीन शिकवून जातो. आज अगदी तसेच झाले. प्रवासामध्ये माझ्या बाजूच्या सीटवर एक व्यक्ती बसली होती बसचा प्रवास सुरु झाला. तसा मी त्यांच्याशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला. ती व्यक्ती खूपच अस्वस्थ वाटत होती. माझ्यातील मानसशास्त्रज्ञ जागा झाला. मी त्या व्यक्तीची सहज विचारपूस केली, त्याच्याशी संवाद साधला. त्या संवादातून माझ्या असे लक्षात आले की, ती व्यक्ती एकाच पद्धतीचे काम वर्षानुवर्षे करत आहे.

त्या व्यक्तीला त्याच्या कामाचा कंटाळा आला होता. आता त्या कंटाळवाण्या पद्धतीचे रूपांतर आळसामध्ये झाले होते. या आळशी वृत्तीमुळे त्याला जे काम करायचे होते ते काम तो आळशीवृत्तीने किंवा कामातील पळवाटा शोधून कस बस पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करत होता. दिवस भरत होता. घोड्याच्या डोळ्याला बांधलेल्या झापडीसारखे जीवन झाले होते. त्या कामापासून पुर्णतः तो असमाधानी, निरुत्साही, निराशेने ग्रासलेला वाटत होता.

आज आपल्या आजूबाजूला अनेक व्यक्तींमध्ये अशा प्रकारची वृत्ती वाढत असल्याचे चित्र पहावयास मिळते आहे. या आळशी वृत्तीपासून दूर राहायचे असल्यास एकमेव उपाय आहे तो म्हणजे, ‘जे कोणते काम तुमचे पोट भरण्याचे किंवा जीवन जगण्याचे, उदरनिर्वाहाचे साधन आहे, त्या कामावर कसल्याही प्रकारचा आळस किंवा कोणत्याही प्रकारच्या पळवाटा न शोधता ते काम प्रामाणिकपणे करणे.’ त्यावर मनापासून प्रेम करणे आणि ते काम अधिक उत्साहाने करायला हवे, त्यापासून मिळणारे समाधान हे नक्कीच भविष्यकाळात अनेक ठिकाणी उपयोगी पडते.

तुम्ही ज्याप्रमाणे एखाद्या कामामध्ये उत्साह दर्शविता त्याचप्रमाणे त्यातून मिळणारे यश देखील अवलंबून असते. अनेक व्यक्ती नवीन पिढीला काही कळत नाही, असे समजतात. परंतु तरुण पिढीही वास्तवदर्शी आणि प्रथम कशाला प्राधान्य द्यावयाचे? यामध्ये खूपच कौशल्यपूर्णतेचा उपयोग करत असतात. त्याचाच परिणाम अनेक मोठमोठी कामे आज खूप लहान वयातील मुले-मुली यशस्वीरीत्या पूर्ण करताना दिसत आहेत.

2008 मध्ये पार पडलेल्या झालेल्या ऑलम्पिक स्विमिंग चॅम्पियनशीपला अमेरिकेच्या तरुणाने 8 गोल्ड मेडल मिळविले होते. व्यक्तीला स्वतःचा आयडल मानणाऱ्या एक मुलाने 2016 मधील ऑलम्पिक स्विमिंग स्पर्धेमध्ये हरवत स्वतः स्विमिंगमध्ये गोल्ड मेडल मिळविले आहे. स्वतःच्या कामावर आणि ध्येयावर अचूक लक्ष केंद्रित करून ते यशस्वीरीत्या पूर्ण करत असताना पहावयास मिळते.

यशासाठी स्वतःच्या ध्येयावर किंवा कामावर प्रेम केले पाहिजे. जे काम दररोजचे आहे ते दररोज नवनवीन पद्धतीने करण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. एखादा निर्णय घेत असताना तुम्ही आळस करत असाल, तर त्यातून तुम्हाला कधीही समाधान मिळू शकत नाही. त्यासाठी आळशी वृत्ती आणि आळशी व्यक्तीपासून नेहमी दूर राहा. तुम्हाला यश नक्कीच मिळेल आणि तुमचे आयुष्य समाधानी होईल.

(Mangesh Koli) माझे असे प्रेरणादायी विचार मिळविण्यासाठी व्हॉटसअॅप, फेसबुक, ट्विटर, ब्लॉग, टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम चॅनेलवर फॉलो करू शकता.

-   मंगेश विठ्ठल कोळी.

-   मो. ९०२८७१३८२०

-   ईमेल – mangeshvkoli@gmail.com

डिपेंडींग नकोच...

डिपेंडींग नकोच...

आज सायंकाळी ऑफिसमधून लवकर घरी आलो फ्रेश झालो, निवांत व शांततेत गच्चीवर येऊन सायंकाळची थंड हवेचा आनंद लुटत बसलो होतो. बऱ्याच दिवसापूर्वी एका ठिकाणी समुपदेशन करण्यासाठी गेलो होतो. त्यावेळचा एक प्रसंग माझ्या लक्षात आला, आज समाजामध्ये अनेक व्यक्तीपेक्षा मी तर अस म्हणेन की, प्रत्येकाला इतरांच्यावर ठराविक कारणांसाठी अवलंबून रहावेच लागते हे ठिक आहे. परंतु छोट्या छोट्या गोष्टींसाठी इतरांच्यावरती अवलंबून रहावे लागणे. पुढे जाऊन त्याची सवयच अंगी जडली की मानवाची प्रगती खुंटायला सुरुवात होते हे तितकच वास्तव आणि सत्य आहे.

ज्या गोष्टी आपण सहज करू शकतो त्यासाठी सुद्धा बऱ्याच वेळा आपण इतरांना हुकुमशहा सारखे हुकुम करून करून घेतो. त्यावेळी ज्या ज्या व्यक्ती तुम्हाला मदत करतात. ते त्यांच्यातील तुमच्याविषयी असणारे प्रेम, आपुलकी किंवा तुमच्याशी काही कालावधीसाठी बांधील असतात म्हणून त्या करत असतात. त्या पाठीमागे त्यांचा दुसरा कोणताही भाव नसतो. परंतु जी व्यक्ती अशा प्रकारच्या हुकुम सोडतात त्यावेळी त्यांचा थोडासा का होईना पण अहंम (EGO) जागा झालेला असतो, मदत करणाऱ्या व्यक्ती आपल्याला घाबरतात असा त्यांचा निव्वळ गैरसमज असतो.

आपण जी कामे सहजपणे करू शकतो, ती सुद्धा करत नाही. त्यातून आपल्या आळशी स्वभावात वाढ होत असते. त्याच बरोबर त्याची वाईट सवयीमध्ये रूपांतर होत असते. आपण कोणतेही काम करत असताना नेहमी इतरांच्या मदतीची अपेक्षा करण्याची सवयच अंगी जडवून घेत असतो. या सर्वांचा एकच परिणाम होत असतो तो म्हणजे आपणाला जे काही यश मिळते त्यामध्ये भागिदारांची संख्या वाढत असते.

प्रसिद्ध तज्ज्ञ अल्बर्ट आईन्स्टाईन असे म्हणतात की, “मी त्या सर्वांचा खूप खूप आभारी आहे, ज्यांनी मला कामामध्ये मदत केली नाही.” त्याचा फायदा म्हणजे ती कामे मी स्वतः करू शकलो, त्यातून मिळणारा अनुभव प्रत्यक्ष मला घेता आला. ते काम करत असताना मिळणाऱ्या यशामध्ये कोणीही भागिदारी नव्हता. प्रत्येकाने सुद्धा आपली दैनंदिनी आठवा. सकाळी झोपेतून जागे होण्यापासून ते रात्री झोपे पर्यंत स्वतः करू शकणारी कामे कोणकोणती आहेत. याची एक यादीच तयार करा, त्यापैकी जास्तीत जास्त कामे स्वतः एकट्याने करण्याचा प्रयत्न करा. ते काम पूर्ण केल्यानंतर जो आनंद मिळतो, त्याचे कशातच मोल नसते.

स्वतःला सर्वच कामामध्ये झोकून देऊन, मन लावून काम करण्याची सवय लागली पाहिजे. त्याचबरोबर इतरांवर कमीत कमी अवलंबून रहावे लागेल अशी सवय अंगी जडली गेली पाहिजे. असे केल्याने आळशी किंवा अवलंबून राहण्याची वाईट सवय आपोआप दूर होते आणि उत्तम प्रकारचे यश तुम्हाला मिळू शकते. एकदा याची सवय झाली की, यशाची प्रत्येक पायरी आपण सहजपणे चढू शकतो. अशा छोट्या छोट्या पायरी वरून आपण खूप मोठी यशाची शिखरे सहज सर करू शकतो. तर आज आणि आतापासूनच इतरांच्या वरती अबलंबून राहणे कमी करा व दररोज एक तरी नवीन गोष्ट शिकण्याचा प्रयत्न करा. जीवनात नक्कीच यशस्वी व्हाल.

(Mangesh Koli) माझे असे प्रेरणादायी विचार मिळविण्यासाठी व्हॉटसअॅप, फेसबुक, ट्विटर, ब्लॉग, टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम चॅनेलवर फॉलो करू शकता.

श्री. मंगेश विठ्ठल कोळी.

मो.- ९०२८७१३८२० ईमेल – mangeshvkoli@gmail.com

स्वत: ला काय समजतात?

स्वत: ला काय समजतात?

समाजामध्ये अनेक व्यक्तींचे वर्तन हुकुमशाहसारखे झाले आहे. स्वत: एखाद्या पदावर असणे म्हणजे आपण सर्वेसर्वा आहोत, मालक आहेत असे वाटते. कोणतेही गैर वर्तन किंवा समाजाला सामान्य जनतेच्या दिखाव्यासाठी सरळसरळ कायदा हातात घेणे, कितपत योग्य आहे. याचे भान ही न बाळगता अनेक गैरवर्तन राजरोसपणे करत आहेत. सामान्य जनतेचे प्रश्न शासन स्तरावर योग्य रीतीने राबविण्यासाठी रात्रीचा दिवस करून, कष्ट करून व अभ्यास करून स्वत:च्या हिमतीवर एखाद्या पदावर पोहचतात. जास्तीत जास्त प्रामाणिक राहून जनतेची सेवा करण्याऱ्या अधिकारी वर्गाला आज चांगले काम करताना सामान्य जनतेचे समस्या मांडण्यासाठी प्रतिनिधी म्हणून  निवडून दिलेल्या राजकारणी व्यक्ती अनेक ठिकाणी कायद्याचे उल्लंघन करतात. तसेच अधिकाऱ्याला धक्काबुक्की करणे, मारहाण करणे, त्यांच्यावर शाई फेकणे, चिखल फेकणे, अधिकाऱ्यांना कोंडून ठेवणे, बांधून घालणे, भर रस्त्यात त्यांना शिविगाळ करणे असे समाज विघातक कृत्य करण्याचा अधिकार अशा व्यक्तींना कोणी दिला किंवा हे लोक प्रतिनिधी असणारे राजकारणी मंडळी नक्की स्वत:ला काय समजतात? सामान्य जनतेच्या डोळ्यात धूळ टाकून ठराविक अधिकारी हाताशी बाळगून सामान्य जनतेला, अधिकारी वर्गाला दिला जाणारा त्रास केव्हा थांबविणार?  याचे उत्तर शोधणे आवश्यक आहे. तरच उत्तम अधिकारी सामान्य जनतेचे प्रश्न सोडविण्यासाठी निर्भीडपणे आणि चांगले निर्णय घेऊ शकतील.

-    श्री. मंगेश कोळी, मो.– ९०२८७१३८२०

'वन मिनिट प्रिंसिपल'

'वन मिनिट प्रिंसिपल'

दहा दिवस हा प्रयोग सगळयांनी मिळून करायचा आहे. एखादी चांगली सवय जी आपल्याला असायला हवी असं मनापासून वाटतंय पण जमतच नाही, कळतंय पण वळत नाही असं वाटतंय. अशी एकच एक सवय, चांगली गोष्ट निवडा. या सवयीचा अक्षरशः लहानसा भाग ठरवा. लहान किती तर अक्षरशः काहीतरीच काय, फक्त ईतकंच असं वाटेल, बालिशपणा वाटेल इतका लहान भाग.

1. रोज एका पुस्तकाचं एकच पान.

2. रोज एकच सुर्यनमस्कार.

3. रोज एक योगासन.

4. रोज पाच मिनिट मेडिटेशन.

5. रोज दोन स्पेलिंग पाठ करणे.

6. रोज चांगल्या अक्षरात दोन ओळी लिहिणे. 

असच.. कितीही ... काहीही..

या अक्षरशः एका मिनिटाच्या व्रताने पुढे काय बदल होऊ शकेल हे प्रत्यक्ष अनुभवानेच समजून घ्या. 

कोण कोण एक मिनिटाच्या सवयीत भाग घेतंय? त्यांनी कमेंट जरुर करा. रोज दिवसभरात कधीही एकदा तो एक मिनिट ते ठरवलेलं काम करायचंय.

21 दिवसात साधारण सवय लागते... त्यामुळे संकल्प 21 दिवसांचाच करा. 

काय आहे वन मिनिट प्रिसिंपल?

Kaizen 

जपान मध्ये kaizenचा शोध लागला आणि मानवी आयुष्याला जबरदस्त कलाटणी मिळाली. Kai म्हणजे बदल आणि झेन म्हणजे शहाणपणा.

 (Change +Wisdom).

आयुष्याला आकार देणा-या या जादूच्या तंत्राचा उपयोग करून आपण आपले जगणे आणखी सोपे आणि सहज करू शकतो. वेळेच्या नियोजनात आजवर शिकलेल्या सर्व युक्त्यांपेक्षा अतिशय सोपी युक्ती म्हणजे, ‘वन मिनिट प्रिन्सिपल’

Masaaki Imai यांनी 'वन मिनिट प्रिन्सिपल’ चा शोध लावला आणि आज जपान या तंत्राचा अवलंब करत यशाची शिखरेगाठणारा देश ठरलेला आहे. आपण वेळेच्या नियोजनात अपयशी ठरतो त्याचे कारण सातत्य ठेवण्यात कमी पडतो. त्यामुळे अपराधी भाव येतो तो वाढत वाढत आत्मग्लानीचं रूप घेतो, आपण काही करू शकत नाही आपल्यात जिद्द नाही, आपण एखादे काम करण्यास लायक नाही अशी नकारात्मकता आपल्याला ग्रासून टाकते. अशा वेळी एखाद्या जादूसारखी ती टेक्निक काम करते. मला एका मिनिटात वेळेचे नियोजन शिकवा म्हटले तर मी हा नियम शिकवेन. काय आहे सूत्र? तर सवयी किंवा आयुष्यातला बदल हा अचानक होत नसून तो सावकाश पण नियोजनपूर्वक शहाणपणाने करायला हवा, सातत्य आणि सराव यासाठी नियमित योजना असते. आत्मविश्वास देणारा हा नियम म्हणजे 60 सेकंद दररोज एखाद्या ध्येयासाठी वापरा. आपल्याला हसू येईल, विश्वास बसणार नाही पण दररोज एक मिनिट हा चमत्कारासारखे रिझल्ट देतो. काय आहे नियम तर...

Every day 

At the same time 

Just for a minute 

दररोज ठराविक वेळी फक्त एक मिनिट कोणतेही ध्येयाशी संबंधित एखादे काम पूर्ण करायचे असेल तर व्रत घेतल्यासारखे ते करायचे हे यशाचे सूत्र आपण जाणतो. पण त्यासाठी एकदम दोन तास, एक तास अशा तासांच्या भाषेत हट्टीपणा करतो आणि मन बंड पुकारते कधीकधी परिस्थितीची साथ नसते. अशा वेळी एक मिनिट फक्त एक मिनिट करायचे आहे हे ठरवताच हसत हसत आपण तयार होतो. मनाची साथ मिळते आणि तेवढा वेळ सहज काढू शकू असा आत्मविश्वास तयार होतो. आता कामाला कृतीला सुरुवात करायची. एक मिनिट काम करायचे आणि अक्षरश: बाजूला ठेवून द्यायचे. दुस-या दिवशी परत तेच. गंजलेल्या चाकाला रोज एकदा फिरवायचे, बंद पडलेल्या गाडीला रोज एकदा फक्त सुरु करायची, रोज एक पान वाचायचे, रोज पाच ओळी लिहायच्या, रोज एक श्लोक वाचायचा, रोज एक काहीही छोटेसे..

जमेल? सोप्पय हो नक्कीच!

एकदा मोमेंटम गती मिळाली की ते काम झपाट्याने पूर्ण होईल. हा प्रयोग करून तर पहा, अनुभव घ्या. मी तेच करत आहे, वेळेच्या नियोजनावर रोज थोडसं वाचायचं आणि थोडंसं लिहायचं... हाच माझा नियम, आणि आपला कोणता नियम जरूर कळवा खालील नंबरवर...

- मंगेश विठ्ठल कोळी. मो.- 9028713820

(वरील पोस्ट मी लिहिलेली नाही, पोस्ट प्रेरणादायी आहे. म्हणून आपल्याला पाठवत आहे.)

*बी पॉझिटिव्ह...*

*बी पॉझिटिव्ह...*

एक भिकारी होता. एकदा रेल्वेच्या एका डब्यात भीक मागताना त्याला सुटाबुटातील एक इसम दिसला. त्याला पाहून भिकाऱ्याने असा विचार केला की हा बराच श्रीमंत दिसतोय, याला भीक मागितली तर आपल्याला चांगली भीक मिळेल. भिकारी त्याच्यापाशी जाऊन भीक मागू लागला. भिकाऱ्याने त्याला भीक मागितली तेव्हा त्याच्याकडे बघून तो शेटजी म्हणाला, “तू तर नेहेमी इतरांना काहीना काही मागतच फिरतोस, पण कधी कुणाला कांही देतोस तरी का?” तेव्हा तो भिकारी म्हणाला, “शेठजी, मी एक भिकारी आहे. मी नेहेमीच लोकांना भीक मागतच फिरतो. कुणाला कांही देण्याची माझी काय ऐपत असणार?”

“अरे, तू जर कुणाला कांहीच देऊच शकत नाही तर तुला भीक मागण्याचाही कांही अधिकार नाही. मी स्वतः व्यापारी आहे, आणि माझा व्यवसाय देण्या-घेण्याचा आहे. भिकेच्या बदल्यात तुझ्यापाशी मला देण्यासारखे कांही असेल तरच मी तुला भीक देईन.” शेटजी उत्तरले.

इतक्यात स्टेशन आले आणि ते शेटजी स्टेशनवर उतरून निघून गेले. इकडे भिकारी शेठजीच्या बोलण्यावर विचार करू लागला. शेठजींनी दिलेले उत्तर त्याच्या मनात घोळू लागले. त्याच्या मनात आले की शेटजी म्हणाले ते बरोबर असावे. मी कुणाला भिकेच्या बदल्यात कांही देऊ शकत नाही, म्हणूनच मला अधिक भीक मिळत नसावी. पण शेवटी मी तर पडलो भिकारी, मी लोकांना काय देऊ शकणार? पण मग मी तरी किती दिवस लोकांना कांही ना कांही दिल्याशिवाय केवळ भिकच मागत राहायची?

बराच वेळ विचार करून भिकाऱ्याने मनातल्या मनात विचार केला की यापुढे जी कुणी व्यक्ती आपल्याला भीक घालील त्याला कांही ना कांही मी जरूर देईन. पण काय द्यायचे? जी व्यक्ती स्वतःच भिकारी आहे, ती व्यक्ती इतरांना खरेच काय देऊ शकेल? दिवसभर हाच एक विचार त्याच्या मनात घोळत होता पण त्याला उत्तर सापडत नव्हतं.

विचारांच्या तंद्रीतच तो दुसऱ्या दिवशी स्टेशनपाशी बसला होता. तेव्हढ्यात त्याचे लक्ष स्टेशनजवळील फुलांच्या झाडांकडे गेले. ती फुलांनी फुललेली झाडी बघून त्याच्या मनात विचार आला की भीक देणाऱ्या लोकांना आपण त्या बदल्यात ही सुंदर फुलं द्यायला काय हरकत आहे? आपला हा विचार त्याला भलताच भावला आणि त्याने लगेच कांही फुले तोडून पिशवीत भरून घेतली.

तो गाडीत शिरला आणि नेहेमीप्रमाणे भीक मागू लागला. जो कुणी त्याला भीक घालीत असे त्याला तो आपल्या पिशवीतील कांही फुले काढून देत असे. ती सुगंधी, ताजी फुले बघून लोक खुश होऊ लागले. आता आपण सुद्धा लोकांना भिकेच्या बदल्यात कांही देऊ शकतो ही भावना त्याला सुखावू लागली. आपण फक्त भीक मागतो ही भावना दूर झाली.

कांही दिवसांतच त्याच्या लक्षात आले की त्याला आता अधिक भीक मिळू लागली आहे. तो रोजच्या रोज स्टेशनजवळील फुलझाडांची फुले तोडत असे आणि जो पर्यंत त्याच्यापाशी फुले असतील तोपर्यंत लोक भीक घालीत असत आणि फुले संपली की लोकसुद्धा भीक देत नसत. आता हे रोजचेच झाले होते. असेच एक दिवस गाडीत भीक मागत असतांना त्याला तोच सुटाबुटातील मनुष्य पुन्हा दिसला. तो लगेच त्याच्यापाशी गेला आणि म्हणाला, “शेटजी, आज बघा मला तुम्हाला देण्यासाठी फुलं आहेत.

तुम्ही मला आज भीक दिलीत तर बदल्यात मी तुम्हाला कांही फुले देईन.” शेटजीने त्याला भिकेमध्ये कांही पैसे दिले आणि त्याने बदल्यात दिलेली सुंदर फुले ठेवून घेतली. भिकाऱ्यातील हा बदल बघून शेटजी खुश झाले होते. ते म्हणाले, “व्वा! क्या बात है? आज तू ही माझ्यासारखा एक व्यापारी झालास.” एव्हढं बोलून तो शेटजी गाडीतून स्टेशनवर उतरून चालता झाला. पण त्या शेटजीने बोललेले एक वाक्य, “आज तू ही माझ्यासारखा एक व्यापारी झालास”, त्याच्या मनात घर करून गेलं. तो सतत याच गोष्टीचा विचार करू लागला आणि मनातल्या मनात तो खुश होऊ लागला. त्याच्या डोळ्यांत एक वेगळीच चमक दिसू लागली. आपल्या जीवनात सकारात्मक बदल घडवून आणण्याची एक गुरुकिल्लीच आपल्या हाती लागली आहे असे त्याला वाटू लागले.

विचार करीतच तो गाडीखाली उतरला आणि आकाशाकडे नजर टाकीत तो स्वतःशीच मोठ्याने उद्गारला, “नाही, मी भिकारी नाही व्यापारी आहे, व्यापारी. मी सुद्धा त्या शेटजीसारखा एक छान व्यापारी होऊ शकतो. मी सुद्धा श्रीमंत होऊ शकतो.” आसपासचे लोक चमत्कारिक नजरेने त्याच्याकडे पाहू लागले. त्यानंतर तो भिकारी त्या स्टेशनवर पुन्हा कधी दिसला नाही.

साधारणपणे एक वर्षानंतर याच स्टेशनवर दोन सुटाबुटातील माणसे आली आणि सोबतच गाडीत चढली. दोघांची नजरानजर झाली. त्यांच्यापैकी एकाने दुसऱ्या माणसाला हात जोडून नमस्कार केला आणि स्मितहास्य करीत विचारले, “ओळखलंत मला?

आता त्याच्याकडे पाहत तो दुसरा माणूस उत्तराला, “नाही, मला कांही आठवत नाही. आपण बहुधा पहिल्यांदाच भेटत आहोत.”

पहिला : “नाही, नाही! शेठजी. जरा आठवा. आज आपण तिसऱ्यांदा भेटतो आहोत.”

दुसरा : “असं? मला तर कांही आठवत नाहीये. या आधी दोन वेळा आपण एकमेकांना कधी भेटलो होतो?”

पहिला माणूस हसून उत्तरला, “ह्या आधी दोन्ही वेळेला आपली भेट ह्याच स्टेशनवर आणि याच गाडीत झाली होती. पहिल्या भेटीत तुम्ही मला जीवनात कशाला महत्व आहे हे सांगितले आणि दुसऱ्या भेटीत मला मी कोण आहे हे सांगितले होते. आठवतंय?” आणि या दोन्ही गोष्टींचा परिणाम म्हणून मी आज फुलांचा एक व्यापारी झालोय आणि माझ्या व्यवसाच्याच संदर्भात मी आज दुसऱ्या गावी जातोय.

पहिल्या भेटीत आपण मला निसर्गाचा नियम सांगितला होता की आपल्याला कांही मिळवायचं असेल तर आपल्याजवळचं कांहीतरी द्यावं लागतं. हा देण्याघेण्याचा नियम खरोखरच फार उपयुक्त आहे आणि मला तो पूर्णपणे पटलेला आहे. मीच मला नेहेमी भिकारी समजत राहिलो. यापलीकडे मी कांही विचार केलाच नव्हता. दुसऱ्या भेटीत तुम्ही मला मी व्यापारी झाल्याचं मला जाणवून दिलं. आणि मग मात्र मला असं पक्केपणे वाटू लागलं मी भिकारी नाही, व्यापारी आहे. हा आत्मविश्वास तुम्ही माझ्यात जागवलात. आज मी खरंच एक चांगला व्यापारी झालोय.”

तुम्ही स्वतः कडे कस बघता यावर तुमचं आयुष्य अवलंबून आहे...

उठा आणि कामाला लागा ..

नशिबाला उगचं दोष देत बसू नका.

वाचून आपल्या प्रतिक्रिया कळवा...

- मंगेश विठ्ठल कोळी. मो.- 9028713820

*(वरील पोस्ट मी लिहिलेली नाही, पोस्ट प्रेरणादायी आहे. म्हणून आपल्याला पाठवत आहे.)*

असून अडचण, नसून खोळंबा...

महाभारतात कर्ण हि व्यक्तीरेखा "असून अडचण व नसून खोळंबा"  या तत्वात बसणारी आहे.  मी इतरांच्या पेक्षा वेगळा आहे? मी अद्भुत आहे? आणि मी असामान्य व्यक्ती आहे? हे लहानपणापासून जाणले असतानाही त्या व्यक्तीरेखेनी स्वतःला संकुचित ठेवले.

तो अजेय होता, तसेच जो पर्यंत त्याच्याकडे कवच-कुंडले आहेत तो पर्यंत त्याला कोणीही युद्धात हरवू शकणार नाही याची जाणीव आसताना, त्याने दुर्योधनाने दिलेल्या राजपद  स्वीकारण्यापेक्षा मनगटाच्या जोरावर मिळवण्याचा का प्रयत्न केला नाही? त्याने ठरवले असते तर कितीतरी राज्ये युद्धात जिंकून तो स्वामी होऊ शकला असता, त्याची तशी कधी महत्वाकांक्षा दिसून आलीच नाही. 

अचाट शक्ती व  शूरवीर असूनही स्वतःच्या कौशल्याने, वेळप्रसंगी  युद्ध करून जिंकून घेण्याचा त्याच्यात कधी मानस  दिसला नाही. याला कारण ही कदाचित एकच होते, केवळ अर्जुनाशी वैर, कारण तोच एक धनुर्धर हा कर्णाशी लढाई करण्याच्या ताकदीचा मानला जात होता. जो पर्यंत कवच-कुंडले आहेत तो पर्यंत अर्जुनाने मारलेल्या कोणत्याच अस्त्राचा त्यावर प्रभाव होणार न्हवता हे माहित असूनही उगीचच अर्जुनाशी वैर दाखवून पांडव कुळाशी वैर केले. उलट अर्जुन माझ्याशी लढण्याच्या कुवतीचा नाही त्यामुळे मी त्याला माझा प्रतिस्पर्धी मानतच नाही, हे ठरवून पुढे गेला असता तर नक्कीच अजून मोठा झाला असता, किंबहुना महाभारतात कृष्णानंतर श्रेष्ठत्वात त्याचाच नंबर लागला असता. 

कर्ण मनात केवळ अर्जुनावर वैर धरून जगला इथेच चुकला, त्यामुळे त्याला इतर चांगल्या गोष्टींची जाणीव झालीच नाही, किंबहुना स्वतःच्या कोशात अडकून राहिला, अगदी शेवटी सुद्धा जेव्हा कुंती त्याला सर्व काही सांगते, त्या नंतरही तो तिला एकच उत्तर देतो, तुझे पाच पांडव जिवंत राहतील. त्याच्या याच गुणांचा गैरफायदा दुर्योधनाने घेतला, व त्याला स्वतःच्या बचावासाठी  वापरून घेतले. 

प्रत्येकाच्या मनात असाच एक कर्ण लपलेला असतोच. कर्ण आहे म्हणजे कवच कुंडले आलीच ना! हि कवच कुंडले म्हणजे, आपले चांगले गुण, आपल्यात दडलेली उत्कृष्ठ कला, जसे चित्रकला, गायन, मैदानी खेळाडू, संगीत, लेखन, अभिनय, भाषण, किर्तन, या शिवाय चिकाटीने कोणत्याही विषयावर अभ्यास करण्याची वृत्ती, हे गुण असतानाही त्याकडे लक्ष न देता, आपण आसपास एक अर्जुन शोधत असतो ज्याच्याशी  हेवेदावे, असूया, राग, रुसवा, द्वेष, मत्सर, करत असतो यात आपले वाईट गुण  चांगल्या गुणांना दाबून वर उफाळून येतात. 

चांगल्या गुणांचा स्वतःच्या उद्धारासाठी कसा फायदा करून घेता येईल हे न ओळखता, उगीच क्लेषदायी जीवन जगतो, यातून स्वतःचे अस्तित्व सिद्ध करण्याचा अनेक संधी आपण केवळ वेगळाच विचार करत असल्यामुळे सुटून जातात किव्वा सोडून देतो. बहुतेक वेळेस द्वेषामुळे बदला घेण्याची वृत्ती जागी होते, आणि प्रतिशोध घेण्याकडे कल जातो, त्यातून अघटित घडते, म्हणजे ज्यावर लक्ष केंद्रित करायला हवे ते न करता दुसरीकडे उत्तर शोधत फिरतो, त्यामुळे ही आपण अपयशाचे धनी होतो.

असा कर्ण मनात ठाण मांडून असल्यामुळे,  दुर्योधन, शकुनी मामा त्यांना जवळ करतात, आणि मग सुरु होते  विनाशयुती, जी नेहेमीच  नाशाकडे घेऊन जाते.

(हा लेख मी लिहिलेला नाही)

-   मंगेश विठ्ठल कोळी, मो. ९०२८७१३८२०